http://www.edrkp.ir/ فصلنامه علمی سیاستگذاری دانش و پژوهش های نوین دفاعی fa daily 1 Mon, 21 Apr 2025 00:00:00 +0330 Mon, 21 Apr 2025 00:00:00 +0330 http://www.edrkp.ir/article_220897.html چکیدهپیشینه و هدف: ویکی‌ها به‌عنوان ابزارهای قدرتمند همکاری و اشتراک دانش، به‌طور گسترده در سازمان‌ها مورداستفاده قرار می‌گیرند. بااین‌حال، ویکی‌های سنتی با چالش‌هایی نظیر عدم ساختار، دشواری در بازیابی اطلاعات، کیفیت پایین محتوا، مقیاس‌پذیری ضعیف، عدم شفافیت و کاهش مشارکت کاربران مواجه هستند. این پژوهش به بررسی این چالش‌ها پرداخته و راه‌حل‌های نوآورانه مبتنی بر فناوری‌های نوظهور را ارائه می‌دهد.روش‌شناسی: در این پژوهش، از یک رویکرد نظام‌مند برای تحلیل مطالعات پیشین و دسته‌بندی چالش‌های ویکی‌های سنتی در سه حوزه فنی، مدیریتی و اجتماعی استفاده‌شده است.یافته‌ها: قابلیت‌های هوش مصنوعی و بلاک چین در غلبه بر این چالش‌ها، ازجمله سازماندهی خودکار محتوا، تسهیل بازیابی اطلاعات، بهبود کیفیت محتوا، افزایش مشارکت کاربران و ایجاد شفافیت و اعتماد، موردبررسی قرار می‌گیرد.نتیجه‌گیری: ویکی‌های هوشمند، با بهره‌گیری از فناوری‌های جدید، می‌توانند به‌طور مؤثر به چالش‌های ویکی‌های سنتی پرداخته و کارایی و اثربخشی مدیریت دانش و همکاری در سازمان‌ها را بهبود بخشند. این پژوهش چارچوبی جامع ارائه می‌دهد تا به سازمان‌ها کمک کند از طریق به‌کارگیری ویکی‌های هوشمند به مدیریت دانش و همکاری مؤثرتر دست یابند و در دنیای رقابتی امروز پیشرو باشند. http://www.edrkp.ir/article_176681.html هدف: ورود علوم‌شناختی به عرصه‌های مختلف، کشورها را با چالش‌های نوپدیدی مواجه ساخته‌است. از طرفی فضای ناشناخته‌ی نوآوری‌های و تغییرات آینده‌ی علوم‌شناختی، چشم‌انداز مبهمی از این حوزه را فراروی سیاست‌گذاران قرار می‌دهد. هدف از این پژوهش کشف عرصه‌های جدید علوم شناختی در افق 10 ساله است.روش تحقیق: پژوهش حاضر یک پژوهش کیفی - اکتشافی و از حیث روش‌شناسی یک پژوهش چند-روشی ترکیبی است. در این پژوهش از فرا-روش دیده‌بانی و روش‌های اسنادی، کتابخانه‌ای و مصاحبه باز با خبرگان و همچنین پویش وبی منابع آشکار، برای شناسائی روندها، فناوری‌ها و عرصه‌های نوپدید علوم شناختی استفاده شد. همچنین با مشارکت 6 خبره‌ی علوم شناختی کشور از روش پانل خبرگان جهت تایید یافته‌ها استفاده شد. یافته‌ها: الزامات و نیازهای فناورانه و دانشی آینده‌ در زمینه‌ی توانمندی‌های حوزه‌ی شناختی موثر بر فرصت‌ها و تهدیدهای آینده‌ی کشور در پنج گروه؛ پیش‌بینی رفتار شناختی و تحلیل ریسک مرتبط، پیشگیری و پایش شناختی، مداخله تشخیصی و درمانی، بازتوانی و توانبخشی با ابزارهای شناختی و تقویت شناختی انسان احصاء شد.نتیجه‌گیری: چشم‌انداز آینده‌ی «جنگ شناختی با ابزارها و رویکردهای نرم و سخت‌شناختی» را می‌توان با استعاره‌ی «معرکه‌ی شناختی» تبیین کرد. فناوری‌ها، محصولات و قابلیت‌های دانشی حوزه‌ی علوم شناختی از مراحل شناسائی نشانه‌های ضعیف فناوری عبور کرده‌ و به سطح توسعه یافته و یا در حال توسعه رسیده‌است. سبد فناوری‌ها و محصولات شناختی، برای صاحبان این دانش و فناوری، فرصت و قدرت‌آفرین است. http://www.edrkp.ir/article_177237.html زمینه و هدف: با وجود توسعه فناوری و تجهیزات در سازمان‌های امروزی، نقش انسان به‌عنوان عامل حیاتی در بقای سازمان همچنان به‌طور کامل مشهود است. بنابراین سازمان‌ها باید بیشترین سرمایه و زمان را به پرورش و توانمندسازی منابع انسانی خود اختصاص دهند. در همین‌راستا، هدف این پژوهش تدوین و ارائه الگوی بومی توانمندسازی مدیران دانشی ارتش جمهوری اسلامی ایران بوده است. روش‌شناسی: این مقاله براساس رویکرد تحقیق استقرایی، براساس هدف کاربردی، براساس نوع داده آمیخته می باشد و با استفاده از تکنیک دلفی انجام شده است. جامعه آماری شامل تعداد 20 نفر از خبرگان سازمانی بوده که متناسب با تجربه و تخصص مورد نیاز، به شکل هدفمند و قضاوتی انتخاب شده‌اند. مصاحبه با خبرگان تا اشباع نظری و تکرار داده‌ها ادامه یافت. ابزار اصلی گردآوری داده در این پژوهش، منابع کتابخانه‌ای و داده‌های میدانی (مصاحبه نیمه‌ساختاریافته) بود. یافته‌ها: یافته‌های تحقیق نشان داد، الگوی بومی توانمندسازی مدیران آجا، دارای دارای دو بعد سازمانی و فردی است. بعد سازمانی شامل 4 مولفه مدیریت سازمانی، فرهنگ سازمانی، اهداف سازمانی، ساختار سازمانی و بعد فردی شامل 3 مولفه مهارت‌های شخصی، مولفه مهارت‌های ارتباطی، مولفه مهارت‌های سازمانی و مجموعا 58 شاخص است.نتیجه‌گیری: پیاده‌سازی الگوی بومی توانمندسازی (تدوین شده در این پژوهش)، می‌تواند نقش موثری بر توانمندسازی مدیران دانشی ارتش جمهوری اسلامی ایران داشته باشد. http://www.edrkp.ir/article_195674.html زمینه و هدف: این مقاله باهدف شناخت بحران در سازمان تلاش دارد تا در مقام پاسخ به این سؤال که بحران‌های سازمانی چیست و راه‌کار کنترل آن کدام است؟ به واکاوی موضوع پرداخته و شاخص‌های تأثیرگذار بر بحران و کنترل آن را استخراج نماید.روش‌شناسی: در این پژوهش ابتدا به منظور شناسایی و احصاء نقاط بحران خیز سازمان از روش کتابخانه ای استفاده شده است و سپس با استفاده از پرسشنامه 28 سوالی و روش پیمایشی معنادار، تاثیر شاخصهای اثرگذار بر بحرانهای سازمانی در بین 60 نفر از مدیران و صاحب نظرانی که حداقل بیشتر از 20 سال در رده های مدیریتی خدمت داشته اند مورد بررسی قرار گرفت.یافته‌ها: نتایج حاصل از بررسی‌ها حاکی از آن است که بحران‌سازمانی در چهار محور اساسی شامل فرهنگ، ساختار، منابع و فرآیند عملیاتی سازمان نمود یافته و راهکار برون‌رفت از آن عملکرد و برنامه‌ریزی مناسب و مطلوب مدیران سازمانی با در نظر داشتن محیط داخلی و خارجی و شناخت ریشه‌های بحران و استفاده از مدیران شایسته و برخوردار از دانش و تجربه است.نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد که به ترتیب مؤلفه فرآیند عملیاتی، ساختار، فرهنگ و در نهایت بعد منابع در مقابله با بحران‌های سازمانی مؤثر بوده‌اند. http://www.edrkp.ir/article_216425.html زمینه و هدف:پیش‌بینی تغییرات فناوری‌های نظامی، تأثیرات مهمی بر تعیین صحنه‌ نبردهای آینده، تاکتیک‌ها، عملیات‏ها و نیز مدیریت سرمایه‌گذاری‌های تحقیق و توسعه دفاعی دارد. در دهه ۹۰ میلادی، پیش‌بینی‌هایی درباره ظهور فناوری‌های دفاعی و توسعه تسلیحات آینده، تا سال ۲۰۲۰ شده‏ است. این پیش‌بینی‌ها، سیستم‌های مختلفی را از جمله: سامانه‌های بدون سرنشین، توپ‌ها، موشک‌ها تا تسلیحات الکترونیک در برمی‌گیرند. هدف این پژوهش ارزیابی دقت فرآیندهای پیش‌بینی‌ فناوری‌های رزم زمینی در افق 20 تا ۳۰ساله است.روش‌شناسی:در این پژوهش، مقالات منتشر شده در بازه سال‌های ۱۹۹۰ تا ۲۰۰۰ مرتبط با پیش‌بینی‌های تسلیحات و فناوری‌های دفاعی در سال ۲۰۲۰ انتخاب و گزاره‌های پیش‌بینی استخراج و در چند گروه فناوری دسته‌بندی‌شده است. سپس ارزیابی دقت هر گروه فناوری توسط 10 خبره و براساس سه معیار: رسیدن به سطح بلوغ 8 ، عرضه سیستم برای فروش تجاری و یا کاربرد عملیاتی سیستم بصورت میانگین حسابی ارزیابی شده است.یافته‌ها:یافته کلیدی و مهم این پژوهش آن است دقت کلی پیش‌بینی‌ها به واسطه استفاده از چندین معیار، بسیار بالا و در حدود 76/0 است. یافته مهم دیگر آن است که برخی فناوری‌ها نظیر فناوری‌های کسب و پردازش اطلاعات و فناوری‌های با هدف تأثیرگذاری فیزیکی، دقت پیش‌بینی بسیار بالاتری نسبت به سایر فناوری‌ها دارند. نتیجه‌گیری:مطابق این پژوهش، آینده بلندمدت فناوری‌های دفاعی نه‌تنها غیرقابل‌پیش‌بینی نیست؛ بلکه به واسطه ماهیت آنها می‌تواند بسیار دقیق هم باشد. دقت چنین پیش‌بینی‌هایی می‌تواند سهم ارزشمندی در تصمیمات مدیریت تحقیق و توسعه و تخصیص منابع مالی داشته باشد. http://www.edrkp.ir/article_226119.html زمینه و هدف: تله‌های رفتاری دام‌های عملیاتی سانحه‌سازی هستند که ممکن است هوانوردان در نتیجه تصمیم‌گیری ضعیف در دام این تله‌های رفتاری بیافتند. هدف این تحقیق، الویت‌بندی تله‌های رفتاری مؤثر در بروز سوانح سه دهه اخیر یکی از سازمان‌های هوانوردی کشور و همچنین مطالعه میزان احتمال و شدت عواقب گرفتار شدن در این تله‌های رفتاری در حوزه هواپیماهای چند خدمه‌ای بین خلبانان سازمان‌ اشاره شده به منظور کاهش نرخ سوانح و افزایش سطح ایمنی می‌باشد. روش‌شناسی: این تحقیق از نوع کمّی و بصورت توصیفی است. گردآوری داده‌ها به دو روش کتابخانه‌ای ومیدانی بوده که با طراحی پرسشنامه محقق ساخته و توزیع آن بین جامعه آماری داده ها جمع آوری گردیده است.یافته‌ها: تحلیل داده‌های آماری نشان می‌دهد احتمال گرفتار شدن در تله رفتاری فشار همکاران بالاتر از حد متوسط و در یازده مورد دیگر تله های رفتاری شناسایی شده پایین‌تر از حد متوسط است . شدّت عواقب گرفتار شدن در همه دوازده تله رفتاری بالا بوده است.نتیجه‌گیری: احتمال گرفتار شدن در تله‌های رفتاری فشار همکاران، اسکاد رانینگ و ذهنیّت به ترتیب رتبه اول تا سوم و همچنین شدّت عواقب گرفتار شدن در تله‌های رفتاری پرواز بدون ذخیره سوخت کافی؛ کاهش ارتفاع به پایین‌تر از حداقل ارتفاع مجاز و سندروم اردک سرپایین به ترتیب در اولویت اول تا سوم قرار گرفته‌اند. همچنین نتایج بدست آمده از داده‌های کتابخانه‌ای، تله‌های رفتاری غفلت از برنامه پروازی، بازدیدهای پیش از پرواز و بررسی چک‌لیست‌ها؛ از دست دادن آگاهی وضعی/ موقعیتی و فشار همکاران به ترتیب در سه اولویت اول قرار گرفته‌اند. http://www.edrkp.ir/article_232543.html تحولات علمی و فناورانه در قرن بیستم و بیست‌ویکم، ساختار قدرت هوایی کشورها را به‌طور چشمگیری تغییر داده‌اند. فناوری‌های نوین شامل پهپادها، هوش مصنوعی، عملیات شبکه‌محور، سامانه‌های کوانتومی و جنگ سایبری، محور اصلی این دگرگونی‌ها هستند که نقش مهمی در افزایش بازدارندگی و توان عملیاتی نیروی هوایی ایفا می‌کنند. پژوهش حاضر با هدف تحلیل روندهای فناورانه مؤثر بر آینده قدرت هوایی و ارائه راهبردهای توسعه‌ای برای نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران انجام شده است. این مطالعه کاربردی و تلفیقی، با بهره‌گیری از روش‌های تحلیل کیفی، آینده‌پژوهی، تحلیل SWOT و سناریونویسی، داده‌های کتابخانه‌ای و مصاحبه‌های نیمه‌ساخت‌یافته با خبرگان را مورد بررسی قرار داده است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که نهاجا ظرفیت‌های بالقوه‌ای در زمینه توسعه زیرساخت‌های بومی پهپادی، هوش مصنوعی، و همکاری‌های فناورانه با کشورهای همسو دارد؛ اما با چالش‌هایی از جمله کمبود نیروی انسانی متخصص، محدودیت‌های مالی و نبود ساختارهای سازمانی هماهنگ روبه‌رو است. این پژوهش بر ضرورت سرمایه‌گذاری هدفمند در فناوری‌های نوظهور، تقویت آموزش نیروی انسانی فناورمحور، توسعه همکاری‌های بین‌المللی و بهره‌گیری از شبیه‌سازی‌های دیجیتال برای پیش‌بینی تهدیدات آینده تأکید دارد. چارچوب ارائه شده می‌تواند راهنمایی ارزشمند برای تصمیم‌گیران دفاعی باشد تا با اتخاذ سیاست‌های هوشمند و مبتنی بر داده، قدرت هوایی نهاجا را در مسیر تحول فناورانه و تقویت امنیت ملی به سوی آینده‌ای پایدار هدایت کنند. http://www.edrkp.ir/article_238045.html زمینه و هدف: لزوم استفاده از مدیریت دانش در نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران با توجه به تغییر دکترین آفندی و پدافندی قدرت‌های نظامی کشورهای جهان موضوعی است که می‌بایست هر چه سریعتر به صورت علمی به آن پرداخت زیرا هرگونه سکون و توقف در این موضوع ضربات جبران ناپذیری به آینده دفاعی کشور خواهد زد. این مسله نیاز به ایجاد زیرساخت‌های لازم جهت گسترش مدیریت دانش به عنوان یک شتاب دهنده در دکترین دفاعی کشور لازم و ضروری است. روش شناسی: این تحقیق از منظر هدف، کاربردی – توسعه‌ای و از حیث نحوه گردآوری اطلاعات، توصیفی از نوع پیمایشی است. با مرور ادبیات، پرسشنامه اول تحقیق در قالب 20 عامل ( 4 بعد و 16 مولفه) طراحی گردید و به دلیل محدود بودن جامعه آماری، روش نمونه گیری در این پژوهش به صورت هدفمند بوده و از تکنیک گلوله برفی استفاده شده است. http://www.edrkp.ir/article_243243.html چکیده زمینه و هدف: سوانح هوایی معمولاً حاصل تعامل پیچیده‌ای از عوامل فنی، انسانی، سازمانی و محیطی هستند و تحلیل دقیق آن‌ها نیازمند به‌کارگیری مدل‌های تحلیلی مناسب است. در دهه‌های اخیر رویکردهای مختلفی برای تحلیل سوانح هوایی توسعه یافته‌اند که هر یک دارای قابلیت‌ها و محدودیت‌های خاص خود هستند. هدف این پژوهش بررسی و مقایسه نظام‌مند مدل‌های مختلف تحلیل سوانح هوایی و شناسایی کارآمدترین رویکردها برای تحلیل انواع سوانح است. روش شناسی: این پژوهش از نوع مروری- تحلیلی با رویکرد تحلیل مقایسه‌ای نظام‌مند است. در این مطالعه، مهم‌ترین مدل‌های مورد استفاده در تحلیل سوانح هوایی شامل مدل‌های سنتی (مانند تحلیل درخت خطا و رویکرد زنجیره‌ای)، مدل‌های سیستمی (از جمله مدل پنیر سوئیسی)، مدل‌های مبتنی بر عوامل انسانی (مانند مدل SHELL و HFACS) و مدل‌های داده‌محور (از جمله روش‌های مبتنی بر یادگیری ماشین) مورد بررسی قرار گرفتند. داده‌ها از طریق مطالعه منابع علمی، مقالات پژوهشی و گزارش‌های سازمان‌های معتبر حوزه هوانوردی گردآوری شد. سپس مدل‌ها بر اساس مجموعه‌ای از شاخص‌های تحلیلی از پیش‌تعریف‌شده شامل دقت تحلیلی، سادگی کاربرد، قابلیت اجرا و توانایی شناسایی و تحلیل عوامل انسانی و سازمانی مورد مقایسه قرار گرفتند. یافته‌ها: نتایج نشان داد که مدل‌های سیستمی، به‌ویژه مدل پنیر سوئیسی، در تحلیل سوانح پیچیده و چندعاملی کارایی بیشتری دارند، زیرا امکان بررسی تعامل میان لایه‌های مختلف سیستم ایمنی را فراهم می‌کنند. در مقابل، مدل‌های سنتی مانند تحلیل درخت خطا برای شناسایی علل ریشه‌ای در سوانح با ساختار ساده‌تر مناسب‌تر هستند.